Gaan jullie naar een feestje?

Waarom de dood ons helpt om het leven werkelijk te zien

"Gaan jullie naar een feestje?"

De taxichauffeur keek ons glimlachend aan.

We droegen kleurrijke kleding met bloemenprints. In onze hand hielden we ieder een losse vrolijke  zomerbloem. We zagen er inderdaad vrolijk uit. Bijna feestelijk.

"Nee," zei ik. "We gaan naar een herdenking."

Hij keek even verbaasd.

Een week eerder was een vriendin in besloten kring begraven. Vandaag kwamen vrienden en familie samen om haar leven te vieren. Op haar eigen verzoek droegen we kleur. Bij binnenkomst zette iedereen zijn of haar bloem in een enorme vaas.

Langzaam ontstond een kunstwerk van bloemen. Niemand had hem alleen kunnen maken.

Iedere bloem bracht iets eigens mee. Een kleur. Een vorm. Een herinnering. Samen vertelden ze het verhaal van een leven.

Terwijl ik ernaar keek, fluisterde een vrouw achter mij: "Wat kunnen we er toch iets moois van maken wanneer we samenwerken."

Ze had gelijk.

Er klonken prachtige speeches. Er werd muziek gespeeld. Foto's lieten een leven zien vol liefde, avontuur en creativiteit. Aan het einde vulde het Ave Maria de ruimte. Er hing verdriet, maar ook dankbaarheid. Tranen en glimlachen vonden moeiteloos hun plek naast elkaar.

Ik vroeg me af waarom we dit eigenlijk zo vaak bewaren voor het einde van een leven.

Waarom wachten we tot iemand er niet meer is voordat we vertellen wat hij of zij voor ons heeft betekend?

Waarom schrijven we pas een speech wanneer diegene haar niet meer kan horen?

Waarom halen we herinneringen op alsof ze pas waarde krijgen wanneer er geen nieuwe meer bijkomen?

Waarom zeggen we zo vaak 'Ik hou van je' wanneer afscheid de enige taal lijkt die nog over is?

Waarom we de dood liever vermijden

Misschien heeft dat alles te maken met onze verhouding tot de dood.

We leven alsof de dood vooral anderen overkomt. Alsof er nog eindeloos veel tijd is om dat ene gesprek te voeren, die knuffel te geven of uit te spreken hoeveel iemand voor ons betekent.

Alsof iets jou nooit zal overkomen.

Naarmate we ouder worden, krijgen steeds meer mensen te maken met rouw en verlies. Onze ouders overlijden. Een vriend. Een buurvrouw. Een collega. Langzaam schuift de dood op van de rand van ons leven naar de kring waarin wij zelf staan.

Dat is een kantelpunt.

Sommigen zetten de hakken in het zand. Ze leven alsof ouder worden hen niet aangaat, alsof de dood zich nog wel even op afstand laat houden. Anderen openen juist hun hart. Ze worden zachter, dankbaarder en vrijer. Ze ontdekken dat het leven kostbaar is, juist omdat het eindig is.

Rouw komt zelden alleen

Na afloop werden de glazen geheven.

Er werd gelachen.

Er werden herinneringen opgehaald.

Maar al snel ging het gesprek niet meer alleen over onze vriendin.

Er werd gehuild om een vriendin die een paar maanden eerder overleed. Om een zoon die nooit meer thuiskwam. Om een man die zonder afscheid vertrok. Om weer iemand die veel te jong aan een hartstilstand overleed. Om een scheiding. Om een kinderwens die onvervuld bleef.

Rouw komt zelden alleen.

Eén verlies klopt op de deur en vaak schuiven alle andere verliezen stilletjes mee naar boven. Ieder nieuw verlies raakt ook eerdere verliezen.

Een afscheid opent soms een deur die je al jaren angstig dicht hield. Verdriet dat zo lang heeft gewacht, krijgt eindelijk ruimte om te stromen. Soms in tranen. Soms in verhalen. Soms in een stilte die meer zegt dan woorden.

Misschien is dat wel de verborgen kracht van een herdenking.

We komen samen om één leven te eren, maar onderweg ontmoeten we ook ons eigen leven. We voelen hoe kostbaar het is. Hoe kwetsbaar. Hoe eindig.

In het Engels bestaat een mooie uitdrukking: Grief and Grow.

Ik denk dat rouw en groei geen tegenpolen zijn, maar reisgenoten.

Want de dood leert ons uiteindelijk weinig over sterven.

De dood spiegelt ons het leven.

Misschien is dat wel haar grootste geschenk.

Ze nodigt ons uit om andere vragen te stellen.

Leef ik eigenlijk het leven dat ik diep van binnen verlang?

Wanneer heb ik voor het laatst echt gezegd: ik hou van je?

Welke droom stel ik al jaren uit?

Met wie zou ik vandaag vrede willen sluiten?

Waar wacht ik eigenlijk nog op?

En misschien wel de moeilijkste vraag van allemaal:

Als vandaag mijn laatste dag zou zijn, heb ik dan geleefd op een manier waarvan ik hoop dat mensen zich mij zullen herinneren?

Niet omdat ik bijzonder was.

Maar omdat ik liefhad.

Omdat ik aanwezig was.

Omdat ik werkelijk heb geleefd.

Toen we afscheid namen, bleef de grote vaas nog midden in de ruimte staan.

Iedere bloem had een eigen verhaal.

Geen enkele bloem had daar alleen kunnen staan.

Misschien is dat ook wat rouw doet.

We brengen allemaal onze eigen bloem mee.

Onze eigen liefde.

Ons eigen verdriet.

En samen dragen we wat voor één mens alleen veel te zwaar zou zijn.

En terwijl ik terugdacht aan de vraag van de taxichauffeur, glimlachte ik opnieuw.

"Gaan jullie naar een feestje?"

Misschien was het mooiste antwoord wel dit:

We vierden een leven.

En onderweg werden we eraan herinnerd hoe kostbaar ons eigen leven eigenlijk is.