De vijf gevaren van pleasen
Een paar maanden geleden zat er een vrouw tegenover mij in mijn praktijk. Laten we haar Anna noemen.
Anna is begin veertig, heeft een gezin, een baan en wordt door veel mensen gezien als iemand die alles goed voor elkaar heeft. Ze zorgt voor haar kinderen, helpt collega’s wanneer het druk is en staat altijd klaar voor vrienden en familie.
Maar terwijl ze dit vertelde, begon ze te huilen.
“Eigenlijk weet ik niet meer wie ik zelf ben,” zei ze zacht.
“Alles draait altijd om anderen. Mijn gezin, mijn werk, mijn ouders, vrienden. Iedereen lijkt iets van me nodig te hebben.”
Ze was moe. Niet alleen lichamelijk moe, maar ook van binnen.
“Ik weet niet eens meer wat ik zelf wil,” zei ze.
“Vroeger had ik dromen, dingen die ik wilde doen. Maar ergens onderweg ben ik dat kwijtgeraakt.”
In mijn praktijk als psychotherapeut hoor ik dit vaker. En als theoloog herken ik nog een andere laag in dit verhaal.
Want wanneer iemand jarenlang leeft vanuit het zorgen voor anderen, raakt ze niet alleen uitgeput. Ze raakt vaak ook langzaam het contact kwijt met de diepere vragen van haar eigen leven.
Met haar verlangens.
Met haar talenten.
Met wat haar leven werkelijk richting en betekenis geeft.
Pleasen lijkt aan de buitenkant vaak iets positiefs.
Aardig zijn. Rekening houden met anderen. Harmonie bewaren.
Maar wanneer het een manier van leven wordt, kan het ook een prijs hebben.
In mijn werk zie ik dat meestal op vijf manieren gebeuren.
1. Je raakt het contact kwijt met wat jij zelf wilt
Wanneer je gewend bent om voortdurend rekening te houden met anderen, leer je heel goed aanvoelen wat anderen nodig hebben.
Je merkt het meteen wanneer iemand teleurgesteld is.
Wanneer iemand hulp nodig heeft.
Wanneer er spanning ontstaat.
Veel pleasers ontwikkelen een bijna feilloze gevoeligheid voor de behoeften van anderen.
Maar die gevoeligheid heeft een keerzijde.
De vraag “Wat wil ík eigenlijk?” wordt steeds minder gesteld.
Veel vrouwen die in mijn praktijk komen, zeggen op een gegeven moment:
“Ik weet eigenlijk niet meer wat ik zelf wil.”
Niet omdat ze geen verlangens hebben.
Maar omdat ze zo lang gewend zijn geweest om die verlangens opzij te zetten.
2. Je energie stroomt vooral naar buiten
Pleasen vraagt voortdurend energie.
Je let op hoe anderen zich voelen.
Je probeert spanning te voorkomen.
Je past je aan.
Je lichaam staat daardoor vaak in een staat van alertheid.
Veel vrouwen herkennen klachten zoals:
vermoeidheid
gespannen schouders
slecht slapen
moeite met ontspannen
een voortdurend gevoel van innerlijke druk
Je zenuwstelsel staat als het ware voortdurend “aan”.
Maar er gebeurt nog iets anders.
De energie die nodig is om je eigen leven vorm te geven om creatief te zijn, keuzes te maken, nieuwe stappen te zetten — raakt langzaam uitgeput.
3. Je talenten en verlangens verdwijnen naar de achtergrond
Iedereen heeft talenten. Dingen waar je energie van krijgt. Activiteiten die je het gevoel geven dat je leeft.
Maar wanneer je leven vooral draait om zorgen voor anderen en het draaiende houden van alles om je heen, blijft daar vaak weinig ruimte voor over.
Ik spreek regelmatig vrouwen die ooit dromen hadden.
Een studie die ze wilden doen.
Creatief werk dat ze wilden ontwikkelen.
Een passie waar ze ooit energie uit haalden.
Maar ergens onderweg zijn die dingen naar de achtergrond verdwenen.
Niet omdat ze onbelangrijk waren.
Maar omdat het leven van anderen steeds meer ruimte innam.
4. Je zelfvertrouwen wordt kleiner
Veel pleasers lijken van buiten sterk.
Ze zorgen voor anderen.
Ze regelen dingen.
Ze houden het overzicht.
Maar van binnen groeit vaak een ander gevoel.
Wanneer je voortdurend afstemt op anderen, raak je langzaam het vertrouwen in je eigen kompas kwijt.
Je gaat twijfelen aan je keuzes.
Je vraagt jezelf vaker af wat anderen ervan zullen vinden.
En hoe langer dat duurt, hoe moeilijker het wordt om nog te voelen wat voor jou zelf klopt.
5. Je verliest het contact met de diepere betekenis van je leven
Dit is misschien wel de meest verborgen laag.
Als theoloog zie ik dat veel vrouwen die langdurig pleasen uiteindelijk ook iets anders kwijtraken: het gevoel dat hun leven werkelijk ergens over gaat.
Wanneer je voortdurend bezig bent met zorgen, aanpassen en het voorkomen van spanning, blijft er weinig ruimte over voor de vraag:
Wat geeft mijn leven richting en betekenis?
Waar kom ik werkelijk tot leven?
Waar ligt mijn roeping, mijn talent, mijn verlangen?
Veel vrouwen beschrijven uiteindelijk een gevoel van leegte.
Alsof ze jarenlang voor anderen hebben gezorgd, maar hun eigen leven een beetje zijn kwijtgeraakt.
Het kantelpunt
Op een gegeven moment komt er vaak een moment waarop iemand zegt:
"Ik ben zo moe."
"Ik weet eigenlijk niet meer wie ik ben."
Dat moment kan verwarrend zijn. Soms zelfs pijnlijk.
Maar het kan ook het begin zijn van iets nieuws.
Het moment waarop je weer voorzichtig begint te luisteren naar jezelf.
Naar je lichaam.
Naar je verlangens.
Naar wat jouw leven werkelijk betekenis geeft.
Want stoppen met pleasen gaat uiteindelijk niet alleen over grenzen stellen.
Het gaat over weer thuiskomen bij jezelf en bij het leven dat werkelijk bij je past.
Tot slot
In mijn boek Stoppen met pleasen ga ik dieper in op waarom zoveel vrouwen in dit patroon terechtkomen en hoe je stap voor stap weer verbinding kunt maken met jezelf, je grenzen en je eigen levensrichting.
Trouwens, in de nieuwste Talkies Magazine staat een artikel van 2 pagina’s over mijn nieuwe boek met als titel: Unplugged van binnenuit.