Waarom voel ik me eenzaam terwijl ik niet alleen ben?
De tafel staat vol met dampende pasta, schalen vol fruit en glazen wijn. De kinderen lachen. Je partner vertelt een verhaal. Achter jullie zakt de zon langzaam weg achter de Toscaanse heuvels.
Als iemand nu een foto zou maken, zou iedereen zeggen: Wat een gelukkig gezin.
En toch gebeurt er iets wat je niet had zien aankomen.
Midden in al dat geluk overvalt je een gevoel van leegte.
Waarom voel ik me zo alleen?
Vrijwel direct volgt de schaamte.
Wat is er mis met mij? Ik zou juist dankbaar moeten zijn. We zijn gezond. We zijn samen. Dit zijn de momenten waar je later met weemoed op terugkijkt.
Dus glimlach je. Je schenkt nog een glas wijn in. Je haalt de borden van tafel. Je vraagt wie er zin heeft in een ijsje op het dorpsplein.
En tegen niemand zeg je wat er werkelijk in je omgaat.
Je glimlacht wanneer de foto wordt gemaakt. Net als iedereen.
Maar ergens, diep vanbinnen, gebeurt iets wat je zelf niet begrijpt.
Je voelt je alleen.
Niet omdat er niemand is.
Integendeel.
Iedereen is er.
En juist dat maakt het zo verwarrend.
Want hoe kun je je eenzaam voelen terwijl je met de mensen bent van wie je het meest houdt?
Die vraag kreeg ik de afgelopen vijfentwintig jaar vaker dan je misschien zou denken. Niet alleen van vrouwen die een partner verloren, een scheiding achter de rug hadden of midden in een moeilijke periode zaten. Juist ook van vrouwen die, als je van een afstandje keek, alles leken te hebben. Een liefdevolle relatie, kinderen, vriendinnen, een druk sociaal leven en een agenda waar nauwelijks nog een lege plek in te vinden was.
Toch fluisterden ze, vaak pas nadat de deur van mijn praktijk dichtviel, steeds weer dezelfde woorden.
"Ik begrijp het niet... maar soms voel ik me zo verschrikkelijk eenzaam."
Herken jij dat ook?
Het gebeurt het tijdens een verjaardag, terwijl iedereen gezellig met elkaar praat en jij ineens het gevoel hebt dat niemand werkelijk ziet hoe het met je gaat.
Of wanneer je dochter al een week niet heeft gebeld en je jezelf hoort denken dat je blijkbaar minder belangrijk bent geworden.
Misschien wanneer je partner vraagt wat je wilt eten, maar al weken niet heeft gevraagd wat je bezighoudt.
Of misschien juist wanneer het eindelijk stil is. De kinderen slapen, de vaatwasser draait en je voor het eerst die dag op de bank gaat zitten. Ineens is daar een leegte die je de hele dag hebt weten weg te werken met zorgen, regelen, werken en doorgaan.
Lange tijd dacht ik dat eenzaamheid vooral ontstond doordat iemand wegviel. Dat verlies de oorzaak was. Maar hoe langer ik met vrouwen werkte, hoe meer ik ontdekte dat het verhaal vaak ingewikkelder is.
Onlangs las ik een prachtige gedachte die me niet meer heeft losgelaten. Daarin werd beschreven hoe ons hoofd de hele dag bezig is met het maken van een soort landkaart van onze relaties. Zonder dat we het merken, berekenen we voortdurend de afstand tussen onszelf en de mensen om ons heen.
Mijn vriendin reageert kort op mijn bericht.
Mijn zoon belt minder vaak.
Mijn partner lijkt de laatste tijd afwezig.
Mijn collega's gingen samen lunchen.
Mijn zus begrijpt me niet.
En vrijwel onmiddellijk begint ons hoofd daar betekenis aan te geven.
Ik ben blijkbaar niet zo belangrijk.
Ze hebben me niet meer nodig.
Ik hoor er niet echt bij.
Ik sta er alleen voor.
Opvallend genoeg onderzoeken we die verhalen bijna nooit. We voelen ze en nemen vervolgens aan dat ze waar zijn. Terwijl ons hoofd maar één doel heeft: de wereld begrijpelijk maken. Het zoekt verklaringen, vult de lege plekken in en probeert ons te beschermen tegen afwijzing, verlies en teleurstelling.
Alleen is niet iedere gedachte een feit.
Hoe vaak bleek achteraf dat je vriendin zelf door een moeilijke periode ging? Dat je dochter je juist wilde bellen, maar werd opgeslokt door haar eigen gezin? Dat je partner niet afstandelijk was, maar moe? Dat je collega dacht dat jij al andere plannen had?
Misschien is dat wel de reden waarom alleen zijn en eenzaam zijn zo verschillend kunnen voelen. Je kunt uren alleen wandelen langs het strand en je diep verbonden voelen met het leven. Je kunt ook aan een lange tafel zitten, omringd door mensen die van je houden, en toch het gevoel hebben dat niemand werkelijk bij je kan komen.
Steeds vaker vraag ik me daarom af of eenzaamheid wel gaat over de afstand tussen jou en andere mensen. Misschien gaat het veel vaker over de verhalen die je jezelf over die afstand vertelt. En misschien vergeten we ondertussen de belangrijkste relatie van allemaal: de relatie met onszelf.
Want hoe vaak ben je jezelf onderweg kwijtgeraakt?
Niet van de ene op de andere dag, maar heel langzaam. Omdat je moeder werd. Omdat je mantelzorger werd. Omdat je partner ziek werd. Omdat je altijd degene was die alles regelde. Omdat je sterk moest zijn. Omdat je iedereen tevreden wilde houden. Omdat er simpelweg geen tijd meer overbleef om jezelf nog af te vragen hoe het eigenlijk met jóú ging.
Misschien is dat wel de meest verborgen vorm van eenzaamheid.
Niet dat er niemand naast je zit.
Maar dat jij zo ver van jezelf bent afgedwaald dat je je eigen stem nauwelijks nog hoort.
Misschien is eenzaamheid daarom niet alleen een pijnlijk gevoel dat zo snel mogelijk opgelost moet worden. Misschien is het ook een uitnodiging. Een zacht maar eerlijk signaal dat je iets bent kwijtgeraakt wat veel dichterbij ligt dan je dacht.
Niet een ander.
Maar jezelf.
Drie vragen voor jouw journal
Wanneer voel ik mij werkelijk eenzaam en welk verhaal vertelt mijn hoofd mij op dat moment?
Met wie heb ik mij in mijn leven het meest verbonden gevoeld, en waardoor voelde die verbinding zo veilig en vanzelfsprekend?
Wanneer voelde ik mij voor het laatst écht verbonden met mezelf, en wat zou ik vandaag kunnen doen om weer een klein beetje dichter bij die vrouw te komen?