Wat is een goede relatie? Over liefde na bijna 40 jaar samen
Vanmorgen zit ik voor het raam in Zeeland en kijk hoe de regen tegen het glas slaat.
Niet zo’n vriendelijk zomerbuitje waarvan je weet dat over een uur de tuinkussens weer naar buiten kunnen. Het is echte regen. Grijze luchten, bomen die wild heen en weer bewegen en een tuin die zich zonder enig overleg lijkt over te geven aan een nieuw seizoen.
Een week geleden was het nog zomer.
Nu ruikt de wereld naar herfst.
Ik ben net zestig geworden en misschien komt het daardoor dat ik de laatste tijd vaker naar dat soort overgangen kijk. Naar wat voorbijgaat en wat ervoor in de plaats komt. Naar alles waarvan je ooit dacht dat het zou blijven zoals het was.
En terwijl ik daar zit, met bijna veertig jaar liefde achter me, vraag ik me ineens af:
Wat is eigenlijk een goede relatie?
Is dat een relatie waarin je na al die jaren nog steeds verliefd bent? Waarin je elkaar begrijpt zonder woorden, nog steeds samen kunt lachen en nooit met de gedachte speelt om de deur achter je dicht te trekken?
Of hebben we onszelf een nogal onhaalbaar romantisch verhaal verteld?
Want na bijna veertig jaar samen weet ik één ding zeker: een goede relatie is niet een relatie waarin alles goed gaat.
Het is ook niet een relatie waarin je elkaar altijd begrijpt, altijd verlangt, altijd dezelfde kant op kijkt of nooit denkt: hoe zijn wij hier in hemelsnaam terechtgekomen?
Een goede relatie leeft.
En alles wat leeft, beweegt.
Een lange relatie betekent samen veranderen
Door de jaren heen ben je niet met één persoon getrouwd. Je bent steeds opnieuw met een andere versie van dezelfde mens samen. Met degene die hij was toen jullie jong waren. Met de vader die hij werd. Met de man die succes kende, verlies, twijfel, ouder worden. En hij met al die vrouwen die jij in al die jaren bent geweest.
Misschien is dát wel een van de grootste opdrachten van een lange relatie: niet blijven verlangen naar degene met wie je ooit begon, maar nieuwsgierig blijven naar degene die naast je aan het worden is.
Want liefde is geen eindbestemming.
Je kiest elkaar, en daarna moet je elkaar steeds opnieuw vinden.
Soms heel dichtbij, soms op afstand. Soms in bed, soms aan de keukentafel en soms midden in een ruzie waarin het allang niet meer gaat over datgene waarover je ruzie dacht te maken.
In een goede relatie mag ook een ‘ik’ bestaan
Een gezonde relatie vraagt ruimte voor twee mensen.
Geen twee helften die samen één moeten worden, maar twee hele levens die elkaar raken, beïnvloeden, uitdagen en soms behoorlijk in de weg zitten.
Je hoeft niet alles samen te doen, hetzelfde te voelen of elkaar voortdurend gelukkig te maken. Misschien is het veel belangrijker dat je elkaar niet kleiner maakt.
Dat er naast het wij ook een ik mag blijven bestaan.
Verlangen heeft ruimte nodig. Liefde heeft nabijheid nodig. En een lange relatie vraagt steeds opnieuw om die bijna onmogelijke dans tussen die twee.
Dichtbij genoeg om je veilig te voelen. Vrij genoeg om elkaar nog te kunnen zien.
Want zodra je denkt dat je precies weet wie de ander is, stopt vaak de nieuwsgierigheid.
En zonder nieuwsgierigheid wordt liefde al snel gewoonte.
Blijf nieuwsgierig naar degene van wie je houdt
Misschien is dat wel een van de gevaren van lang samenzijn. Dat je op een gegeven moment denkt dat je de ander kent.
Je kent zijn verhalen, zijn gewoontes en zijn irritante trekjes. Je weet hoe hij zijn koffie drinkt, wat hij gaat zeggen voordat hij zijn mond opendoet en aan de manier waarop hij de trap oploopt hoor je soms al hoe zijn dag is geweest.
Maar kennen we iemand ooit helemaal?
Of is liefde juist het besluit om te blijven kijken?
Na bijna veertig jaar samen ken je elkaars gezichten en elkaars stiltes. Je weet hoe iemand binnenkomt wanneer hij moe is. Welke blik betekent: laat me even. Welke aanraking betekent: kom hier.
Maar werkelijk kennen betekent ook erkennen dat er altijd een deel van de ander zal zijn dat niet van jou is.
Dat vind ik mooi.
Misschien zelfs noodzakelijk.
Een beetje mysterie houdt een relatie wakker.
Liefde is niet alleen een gevoel
Er zijn jaren waarin de liefde gemakkelijk stroomt en jaren waarin ze meer op arbeid lijkt. Jaren van kinderen, werk, zorgen, ouders die sterven, lichamen die veranderen, dromen die uitkomen en dromen waarvan je afscheid moet nemen.
Juist dan ontdek je dat een goede relatie niet alleen wordt gedragen door verliefdheid.
Liefde wordt een werkwoord.
Blijven praten, blijven aanraken, sorry zeggen en vergeven. Grenzen trekken. Lachen wanneer alles te serieus wordt. Elkaar soms met rust laten en op andere momenten juist zeggen: nee, nu blijf je hier. Vertel me wat er werkelijk aan de hand is.
Misschien is dat ook waarom ik steeds minder geloof in de vraag of een relatie na zoveel jaar nog goed is.
Alsof je na veertig jaar een rapportcijfer zou kunnen uitdelen.
Een zeven voor communicatie. Een acht voor trouw. Een zesje voor passie, maar daar gaan we komend kwartaal aan werken.
Zo werkt liefde natuurlijk niet.
Er zijn periodes waarin je elkaar draagt en periodes waarin je elkaar nauwelijks kunt bereiken. Er zijn momenten waarop je naast iemand ligt en denkt: dit is mijn thuis. En momenten waarop je naar precies diezelfde persoon kijkt en je afvraagt waar hij gebleven is.
En misschien vraagt een lange liefde dan niet:
Voel ik nog precies wat ik vroeger voelde?
Maar:
Ben ik bereid te ontdekken wat liefde nu van ons vraagt?
Wat zijn kenmerken van een goede relatie?
Misschien zoeken we bij een goede relatie te vaak naar harmonie, terwijl een duurzame relatie iets anders vraagt.
Dat je jezelf kunt blijven terwijl je verbonden bent met een ander. Dat verschillen niet onmiddellijk een bedreiging worden. Dat er ruimte is om te groeien, van gedachten te veranderen en opnieuw te beginnen. Dat je kunt zeggen wat pijn doet zonder de ander kapot te hoeven maken. Dat je verantwoordelijkheid neemt wanneer jij degene bent die pijn heeft gedaan.
En misschien vooral dat je belangstelling houdt voor de binnenwereld van degene naast je.
Want een relatie kan jarenlang blijven bestaan terwijl twee mensen elkaar allang niet meer werkelijk ontmoeten.
Samenblijven is niet hetzelfde als verbonden blijven.
Dat laatste vraagt aandacht.
Kun je na 40 jaar nog verliefd zijn?
Natuurlijk kan dat.
Maar waarschijnlijk ziet verliefdheid er na veertig jaar anders uit dan in het begin.
Soms zit ze niet meer in vlinders, maar in een hand die automatisch de jouwe zoekt. In samen verschrikkelijk hard lachen om iets wat niemand anders begrijpt. In weten hoeveel iemand heeft meegemaakt en hem daardoor misschien nog liever vinden.
En soms zit liefde juist in het opnieuw toelaten van afstand.
Elkaar missen.
Iets zonder de ander beleven.
Een eigen wereld houden waarover je elkaar later weer iets te vertellen hebt.
We denken vaak dat intimiteit betekent dat we alles van elkaar moeten weten, maar misschien heeft verlangen juist een klein beetje onbekend terrein nodig.
De mogelijkheid om naar degene die al tientallen jaren naast je leeft te kijken en ineens weer even te zien wat anderen ook kunnen zien.
Niet alleen je partner.
Maar een mens.
Liefde verandert, net als wij
Buiten trekt de wind harder aan.
De zomer lijkt zich vandaag zonder veel ceremonie terug te trekken. Ik vind het altijd een beetje pijnlijk, die eerste dag waarop je beseft dat iets echt voorbij is.
Maar terwijl ik naar de bomen kijk, bedenk ik dat de natuur daar veel minder moeite mee lijkt te hebben dan wij.
Zij probeert de zomer niet vast te houden.
Een boom vraagt zich niet af waarom zijn bladeren veranderen.
Hij verandert.
Misschien kunnen relaties alleen zo lang bestaan wanneer wij dat uiteindelijk ook durven.
Niet vasthouden aan wie we waren en niet eisen dat liefde eruit blijft zien zoals ze er ooit uitzag, maar elkaar toestemming geven om te veranderen en dan af en toe weer naast elkaar gaan zitten en denken:
Daar ben je.
Anders.
Ik ook.
Dus, wat is een goede relatie?
Een goede relatie is misschien niet degene waarin je nooit ruzie maakt, nooit twijfelt of elkaar altijd begrijpt.
Het is ook niet per definitie de relatie die het langst duurt.
Een goede relatie is een relatie waarin twee mensen zichzelf mogen blijven ontwikkelen zonder elkaar onderweg uit het oog te verliezen. Waar veiligheid bestaat, maar ook vrijheid. Waar je fouten kunt maken, herstellen, opnieuw kunt luisteren en elkaar niet voortdurend probeert te veranderen in degene die jij nodig hebt.
Een relatie waarin je soms verdwaalt, maar bereid blijft de weg naar elkaar terug te zoeken.
En misschien is dat na bijna veertig jaar wel het meest romantische wat er bestaat:
dat je elkaar inmiddels door en door kent en toch nog kunt denken,
wie ben jij nu?
Vertel.
Ik wil je opnieuw leren kennen.
Een vraag voor jou
Wanneer je naar je eigen relatie kijkt — of naar de liefde die achter je ligt — wanneer voelde jij je dan werkelijk gezien?
En misschien nog belangrijker: ben jij nog nieuwsgierig naar de persoon naast je?
Soms begint verbinding niet met nóg harder je best doen voor een relatie, maar met opnieuw leren luisteren. Naar de ander én naar jezelf.
Liefs,